Fobieën
Wat is een specifieke fobie en wat kun je ertegen doen?
Bij een specifieke fobie heb je een duidelijke angst die niet weggaat, die overdreven en niet logisch is. De angst komt door een voorwerp of een situatie, bijvoorbeeld vliegen, hoogte, dieren, een injectie krijgen, bloed zien. Het kan ook zijn dat je bang wordt alleen al bij de gedachte aan het voorwerp of de situatie. Vroeger werd de specifieke fobie ook wel enkelvoudige fobie genoemd.
Verschijnselen bij een specifieke fobie:
- Wanneer je te maken krijgt met het voorwerp of de situatie, krijg je onmiddellijk een aanval van angst of paniek
- Je weet van jezelf dat de angst overdreven en niet logisch is
- Je hebt de neiging het voorwerp of de situatie uit de weg te gaan
- Het idee/de gedachte te maken te krijgen met het voorwerp of de situatie geeft al een grote angst
- Het uit de weg gaan van de situatie of het voorwerp of het lijden door de angst belemmert je in je werk en studie. Ook sociale activiteiten en relaties met anderen staan flink onder druk
- De angst geeft duidelijk een lijdensdruk; het is geen aanstellerij
Er zijn verschillende soorten specifieke fobieën
- Dierfobie: de angst komt door dieren of insecten (muizen, wespen, slangen, honden, etc)
- Fobie voor de natuurverschijnselen (storm, onweer, hoogte of water)
- Bloed-, injectie-, en wondfobie: de angst komt dan door het zien van bloed of een wond of door het krijgen van een injectie of een andere medische, lichamelijke ingreep. Tandartsangst hoort hier ook bij
- Situatiefobie: de angst komt door het openbaar vervoer, tunnels en bruggen, liften, vliegen, autorijden of afgesloten ruimtes
- Andersoortige fobie: in bepaalde situaties is iemand bang benauwd te worden, over te geven of een ziekte op te lopen. Een voorbeeld hiervan is ruimtefobie: je bent bang neer te vallen als er bijvoorbeeld geen muren zijn die steun kunnen geven als het nodig is
Statistieken over specifieke fobie
Veel mensen hebben ooit weleens een sterke, onlogische angst gehad voor dieren, onweer, de tandarts of afgesloten ruimtes. Bij kinderen en jongvolwassenen komen dit soort angsten vaak voor, maar dan in een milde of matige vorm. Die gaan weer weg. De angsten horen bij een normale ontwikkeling van kinderen. Het is pas een specifieke fobie als de angst langer duurt, de situatie of het voorwerp een heftige angst geeft en er daardoor flinke beperkingen zijn in het dagelijks leven. Als je een specifieke fobie hebt, heb je waarschijnlijk meer dan 1 soort fobie. Bij de helft van de mensen met een specifieke fobie is dit namelijk het geval. 1 op de 7 heeft zelfs 4 of 5 angsten.
Van alle volwassen Nederlanders tot 65 jaar heeft 10% ooit in het leven een specifieke fobie gehad en 7% het laatste jaar. Ongeveer 2,3% van de volwassenen in Nederland krijgt jaarlijks voor het eerst een specifieke fobie. Een specifieke fobie begint meestal op jonge leeftijd; bij mannen gemiddeld op hun 17e en bij vrouwen op hun 16e. De specifieke fobie gaat zonder behandeling niet snel over.
Wat kun je tegen een fobie doen?
Nadat de diagnose specifieke fobie is gesteld door de huisarts of een psycholoog, wordt de behandeling bepaald op basis van de ernst van de klachten. Bij fobische klachten is het slim om zo snel mogelijk met een therapie te starten, nadat je klachten terugkerend hebben plaatsgevonden. Als je langer wacht kan de vermijding al wat hardnekkiger zijn en duurt de behandeling over het algemeen langer. Cognitieve gedragstherapie online kan een goede stap zijn om van je fobie af te komen.