Emigreren naar Spanje

In de lente van 2014 reizen Sarah (34) en Simon (46) samen met hun toen acht maanden oude zoon twee maanden rond in Spanje. Tijdens een van hun wandelingen in Andalusië komen ze, nabij een prachtige waterval, een oude waterkrachtcentrale tegen. Ze besluiten door een gat in de muur van de tuin te klimmen en wat ze daar zien omschrijft Sarah als “vervallen, overwoekerd, aangetast door de elementen en vandalisme, maar een plek vol betovering!”. Beiden ervaren dat dit een bijzondere plek is, maar ze konden destijds niet vermoeden dat ze er drie jaar later met hun gezin zouden wonen. Sarah, geboren en getogen in Nederland, heeft een groot deel van haar leven in het buitenland doorgebracht. Ze studeerde onder andere in Venezuela, Chili en India. Opgeleid als econoom is ze vooral geïnteresseerd in ontwikkelingsvraagstukken en de nieuwe duurzame economie. Simon, geboren in Engeland en opgeleid tot microbioloog, deelt deze interesse. Samen willen ze graag een plek creëren waar kennis over een nieuwe duurzame economie wordt gedeeld, ervaren en uitgeoefend. Dit idee heeft nu een thuis gevonden in de oude waterkrachtcentrale: ‘La Casa y Fábrica de Luz’.

Een droomproject in Andalusië

Na terugkeer in Engeland blijft het vage plan door hun hoofd zingen en Sarah en Simon besluiten de volgende lente terug te gaan naar Andalusië om gericht onderzoek te doen en een eerste businessplan te schrijven. Enkele maanden later doen ze een officiële aanvraag voor 10 hectare terrein en de vervallen gebouwen van de waterkrachtcentrale. Na veel inspanning, onzekerheid en papierwerk zijn Sarah en Simon intussen van start met hun droomproject: een eigen centrum voor agro-ecologie en rurale economische vernieuwing. In oktober 2017 verhuist het gezin voor de emigratie naar Spanje met inmiddels twee jonge kinderen naar het een plattelandsdorpje San Nicolás del Puerto, gelegen in het Sierra Norte de Sevilla Natural Park. In het dorp met 600 inwoners vallen ze al snel op. Het project ontwikkelt natuurlijk; soms traag, soms snel, maar altijd vooruit. Hun enthousiasme wordt gedeeld en ze krijgen door buren en nieuwe vrienden praktische hulp aangeboden.

Emigreren naar Spanje; cultuur en land

Sarah beschrijft de Spaanse cultuur als ‘een familiecultuur’. Ze merkte dat er veel aandacht is voor kinderen. Die zijn altijd en overal welkom. Ook ervaart ze dat mensen van verschillende leeftijdsgroepen veel meer met elkaar omgaan dan dat ze gewend was vanuit bijvoorbeeld Nederland. Het leven voor Spanjaarden kan zwaar zijn. Er heerst hoge werkloosheid en sommigen hebben meerdere banen nodig om financieel rond te kunnen komen. En het land is berucht om haar bureaucratie. Toch is het voor het eerst in haar leven dat Sarah zich committeert aan het leven daar, op één vaste plek. En hoewel ze soms het fietsen mist, voelt ze zich er vanaf dag één thuis. Als tip voor mensen die van plan zijn te kiezen voor emigratie naar Spanje geeft ze aan dat het essentieel is om de taal te spreken. “Spanje is een relatie-land en taal is de belangrijkste brug.“ Ten aanzien van de bureaucratie zegt ze; “die verandert helaas niet snel. Het is slikken en ermee om leren gaan.” Een cultuurshock heeft ze niet ervaren. “Waar je ook gaat, we zijn allemaal gewoon mens en we delen meer dan dat we verschillen”. Wil je meer weten over La Casa y Fábrica de Luz of dit project ondersteunen? Meer informatie is te vinden op de facebookpagina La Casa y Fábrica de Luz of neem contact op via casafabricadeluz@gmail.com.  

Tekst: Jorien Denie – van den Bosch Jorien Denie – van den Bosch woont sinds 2015 met haar gezin (man en 3 kinderen) een half uur ten noorden van New York City. Ze werkt als GZ-psycholoog voor Aeffectivity therapy + coaching.

Emigratie naar Luxemburg

Het zal je maar gebeuren. Je bent 17 jaar oud, wordt gebeld door je moeder dat je de volgende dag mee kan naar Luxemburg om je zus op te halen en 13 jaar later woon je er nog. Het overkwam Geertje van Ommen, nu 30 jaar oud. Haar moeder, opa en oma, tante en oom gingen al jaren naar dezelfde plek in Beaufort, Luxemburg. Dat was hún plekje, met het hotel met z’n acht kamers en het heerlijke restaurant. Toen bleek dat de oude eigenaar nog iemand zocht raakte haar oudere zus enthousiast. Echter, na één nachtje was de heimwee voor haar niet meer te houden. Zo gebeurde het dat zus graag terug wilde naar Nederland, Geertje voor het eerst van haar leven in Luxemburg aankwam, de plek van haar zus overnam en er niet meer is weggegaan. De emigratie naar Luxemburg was een feit…

Aan de slag in restaurant en hotel

De sfeer in het kleine hotel en restaurant beviel deze introverte, maar toch ook avontuurlijke dame. Het is een familiair bedrijf, met een klein groepje medewerkers. Daarnaast is de omgeving prachtig. “Het wordt hier klein Zwitserland genoemd, met de mooie rotsachtige omgeving waarin het prachtig wandelen is, de bloemen, bossen en beekjes.” In het bedrijf staan mensen voor elkaar klaar, er komen heel veel vaste gasten en er hangt daarom een intieme sfeer. En dat is prettig, want inburgeren in Luxemburg is niet makkelijk. “In Nederland begroet iedereen elkaar, zijn er open ramen met open gordijnen. Hier in Luxemburg gaan de rolluiken dicht zodra de zon onder gaat. De mensen hier zijn op zichzelf en op hun eigen familie gericht”.

Integreren in een gesloten land

Toch lukt het Geertje om zich te settelen door een praatje te maken met de gasten én met de mensen uit het dorp. Haar dorpsgenoten stellen dat op prijs en zien haar nu ook als “een van hen”. Ze heeft dan ook direct twee tips voor mensen die een emigratie naar Luxemburg overwegen. “Leer de taal die in je gebied gesproken wordt, want dat wordt hier zeer op prijs gesteld. En heb geduld geïntegreerd te raken, dit kost veel tijd bij de gesloten Luxemburgers.” Haar vriendenkring is momenteel niet groot, maar dat kan ook niet anders, omdat ze tijdens het seizoen zeven dagen in de week werkt. Ze maakt lange dagen en het hoogseizoen duurt van Pasen tot aan de herfstvakantie. Aan het einde van het seizoen heeft ze dan ook behoefte aan, haar welverdiende, rust. “Maar tijdens deze winterslaap gaat de tijd wel erg langzaam en aan het einde van de winter ben ik heel erg blij dat de drukte en het werken weer gaat beginnen”.

Meer over Luxemburg

Geertje beschrijft Luxemburg als een prachtig land, met gesloten maar vriendelijke mensen. “Een laatste tip, als je hier een huis wilt kopen moet je wel veel geld meenemen”. Vastgoed is duur, ook de basale levensbehoeften zijn duurder dan in Nederland. Daarentegen zijn de salarissen fors. “Elke Luxemburger werkt eigenlijk voor de overheid en krijgt riant betaald. En als je werkt is je sociale zekerheid hier goed en automatisch geregeld en worden pensioen en zorgverzekering van je salaris betaald”. En Luxemburg voelt erg veilig, aldus Geertje. “Er is hier minder criminaliteit. Als je je auto vergeet op slot te zetten staat deze de volgende dag er gewoon nog”. Wat Geertje dan mist aan Nederland? Hier hoeft ze niet lang over na te denken. “Naast m’n familie, de trein! Ik woonde vroeger aan het spoor en hoorde altijd de trein. Nu hoor ik alleen maar vogels. Maar het geluid van de vliegtuigen van Schiphol mis ik dan weer niet”. Wel mist deze trotse tante haar familie en is ze blij als familie haar komt opzoeken of zij even naar Nederland gaat. Toch is haar antwoord betreffende haar toekomst resoluut. “Mijn toekomst ligt hier. Ik ga verder met het bedrijf en blijf hier wonen. Ik ben getrouwd met het bedrijf, maar houd ook van deze plek met de prachtige natuur en het geluid van de vogels ’s ochtends vroeg”. En voor het geluid van de trein moet Geertje dan maar een cd met treingeluiden opzetten… Voor meer info over het hotel en restaurant zie: www.aubergerustique.lu
 

 
Tekst: Judith van Marle verhuisde in 2019 met haar gezin (man en twee dochters) naar Parijs. Ze werkt als GZ-psycholoog voor Aeffectivity therapy + coaching.

Emigratie naar Duitsland

Anneke, Rob en hun 3 kinderen verhuisden na 4,5 jaar in New York te hebben gewoond in augustus 2018 naar een buitenwijk van Frankfurt. De emigratie naar Duitsland was een feit! Dat het even wennen zou worden hadden ze van te voren wel verwacht. Het was immers niet de eerste keer dat ze naar een ander land verhuisden. Maar dat Duitsland toch ook echt beduidend anders is dan Nederland heeft hun (positief) verrast.

Settelen in Frankfurt

Toen een verhuizing ter sprake kwam wegens het werk van Rob was zowel de reactie van Anneke als van hun 3 kinderen (17, 15, 11) positief. Ze vonden het jammer om New York te moeten gaan verlaten, maar zagen ook voordelen van het verhuizen naar Frankfurt. Het idee dichter bij familie in Nederland te zitten sprak hen wel aan. Daarnaast zien ze het settelen in een nieuw land als een avontuur. De drie kinderen zijn dan ook al snel gesetteld. Ze gaan naar de internationale school. De school begint voor ‘nieuwe’ kinderen een week eerder zodat ze elkaar al kunnen leren kennen, voordat ze in de eerste week van school op kamp gaan. Er worden veel activiteiten zowel voor kinderen, ouders als gezinnen georganiseerd. Tevens wordt er ook Nederlandse les gegeven. Daarnaast onderneemt het gezin via Taunus4Dutchies (een website en zeer actieve goep op Faceboek) diverse activiteiten. Het is een plek waar je, naast contacten, ook je vragen kan stellen over alle zaken die bij een emigratie naar dit grote land komen kijken.

De Duitse taal machtig worden

In het contact met buurt en dorpsgenoten werd al snel duidelijk dat het Duits aangeleerd op de middelbare school onvoldoende is om je kenbaar te maken en om sociale contacten op te bouwen. Daarbij maken ze in de Duitse taal veel gebruik van beeldspraak. In musea komt het niet zelden voor dat audiotours alleen in het Duits beschikbaar zijn en niet iedereen spreekt goed Engels. Anneke heeft er dan ook voor gekozen om tweemaal een intensieve cursus te doen van vier weken om de taal beter onder de knie te krijgen. Dit heeft haar enorm geholpen en raadt ze dan ook iedereen aan die zou willen emigreren naar Duitsland. En hoewel ze de snelle en gevatte grapjes van haar Duitse vriendinnen nog niet altijd kan volgen, merkt ze wel dat het goed spreken van de taal er aan bijdraagt dat ze zich meer thuis voelt. Op de vraag waarom het wonen in Duitsland haar zo goed bevalt, zegt Anneke volmondig: “De mooie natuur op steenworp afstand”. Het gezin wandelt en fietst veel en trekt er in de weekenden graag op uit. Wel zijn er elektrische fietsen aangeschaft gezien het toch vrij heuvelachtig is! Natuurlijk vallen er ook dingen tegen. Zo had Anneke nooit verwacht dat Duitsland qua digitalisering zo achter zou lopen. Zo hebben veel bedrijven geen website. Dus waar ze gewend was ‘het wel even op te zoeken en te regelen op internet’, moesten er nu vaak diverse telefoontjes worden gepleegd. “En o ja, er is geen ‘press 2 for English’ in het telefoonmenu”, zegt Anneke lachend. Afsluiten van verzekeringen, abonnementen en contract met energiemaatschappijen, alles gaat per telefoon in plaats van internet. Daarnaast wordt er standaard met cash geld betaald, credit cards worden vaak niet geaccepteerd. Doordat er een slechte internet- en telefoonverbinding is in de meeste gebieden, kan pinnen vaak ook niet.

Cultuurshock; waarom emigreren naar Duitsland?

De grootse cultuurschok voor haar is de directheid van de Duitsers. Zeker na een aantal jaren in de USA te hebben gewoond, waar contacten per definitie beginnen met chit chat, introductie en uitwisseling van beleefdheden. In eerste instantie ervoer ze de directheid dan ook als onvriendelijk. Maar dat is het zeker niet, aldus Anneke. De communicatie is vaak informatief, kort en bondig. Ze komen afspraken na en ze doen wat ze zeggen. Als je zegt: ’We komen een keertje eten’, wordt dit ook echt van je verwacht! Duitsland heeft een veelvoud aan leuke historische stadjes en heeft veel horeca en terrasjes die vaak zeer drukbezocht worden. Dat geeft een gezellige uitstraling. Daarbij wordt er veel georganiseerd; markten, museumnachten en bijvoorbeeld kermissen. Weer of geen weer, mensen komen hierop af en zitten gezamenlijk aan lange tafels onder warmtestralers en fleecedekens. Dat is ontzettend gezellig! Als belangrijkste tip voor mensen die op het punt staan te kiezen voor een emigratie naar Duitsland, geeft Anneke aan dat het cruciaal is om de taal te spreken. Tevens dat je je verdiept in de cultuur. Dat je niet denkt ’Duitsland dat kennen we wel want het lijkt op Nederland, want het is toch echt anders’. Anneke en haar gezin voelen zich inmiddels thuis in Duitsland. Wat de toekomst gaat brengen weet ze niet precies. Ze staan altijd open voor nieuwe avonturen!   Tekst: Jorien Denie – v.d. Bosch Jorien Denie verhuisde in 2015 met haar gezin (man en 3 kinderen ) naar een suburb van New York. Ze werkt als GZ-psycholoog voor Aeffectivity therapy + coaching (www.aeffectivity.com) en Sobriety Online (www.sobrietyonline.nl)

Emigreren naar Roemenië

Arjan, 56 jaar, is gaan emigreren naar Roemenië en woont met zijn vrouw in Laslău Mare, een dorpje in Roemenië samen met zijn twee honden, een kat, kippen en konijnen. Hij is gediagnosticeerd met twee psychiatrische aandoeningen en vertrok naar Roemenië voor rust en een gezonder leven. Wat zijn Arjan zijn ervaringen met betrekking tot het leven in Roemenië en hoe gaat hij om met zijn psychiatrische achtergrond? In dit interview gaan we dieper in op deze vragen.

Ik weet dat ik een verhaal te vertellen heb

Arjan is Neerlandicus. Na de omwenteling van 1989 had Arjan de mogelijkheid in Roemenie bibliotheken en musea te bezoeken met oude handschriften, oude boeken uit de 15e en, 16e eeuw. Hij leerde daar zijn latere vrouw kennen in 1992. In 1996 trouwde hij en in 1998 gingen ze samen in Zutphen wonen. Rond 2000 werd zijn vrouw gediagnosticeerd met paranoïde schizofrenie. ‘Ze ging malen, kreeg waanvoorstellingen. Tweemaal is ze gedwongen opgenomen geweest. Ze weigerde medicatie. Het werd van kwaad tot erger. In 2004 is ze op therapeutische basis teruggegaan naar Roemenië. Na een half jaar werd ze aldaar ook verplicht opgenomen. Ze verblijft momenteel nog steeds in een gesloten psychiatrische afdeling van het streekziekenhuis’, Aldus Arjan. Na het vertrek van zijn vrouw had hun gezamenlijke behandelaar de mogelijk ook Arjan nader te beschouwen. De diagnose bipolaire stoornis werd gesteld. Ondanks de scheiding bleef Arjan van Roemenië houden. Hij ging in Roemenië tolken voor overheid en stichtingen uit Nederland. Al met al tot aan het emigreren naar Roemenië kwam hij er minimaal twee keer per jaar. Ook bleef hij regelmatig in het dorp van zijn ex komen, op die momenten dat hij haar in de kliniek bezocht. ‘Meer en meer kreeg ik de neighing naar Roemenië te verhuizen. Inmiddels was ik arbeidsongeschikt geraakt en door een erfenis kon ik in 2013 een huis kopen in het dorp van mijn ex, Laslău Mare, een dorp met ongeveer 400 inwoners.

Alles is hier meer op zijn gemak dan in Nederland, daarbij zijn de mensen erg gastvrij

‘Waar je in Nederland een cadeautje krijgt op je verjaardag, trekken Roemenen alles uit de kast: tafels vol hapjes en emmers met wijn. Het is gebruikelijk om altijd iets in de koelkast te hebben staan voor wanneer er iemand langskomt, anders ben je niet gastvrij!’ Er zijn ook andere verschillen met de Nederlandse cultuur: “Trots en eer zijn voor de mensen belangrijke begrippen”, stelt Arjan. ‘iemand uit het dorp probeerde hout uit mijn achtertuin te stelen en ik kwam erachter. In plaats van de politie te bellen, heb ik dit kenbaar gemaakt bij de gemeenschap. Dat is dé manier om het op te lossen, er heerst hier namelijk een soort van schaamtecultuur.’ Ook bij het geven van geschenken zie je dit terug: “het is gebruikelijk dat als je je vriendin in het openbaar een bosje bloemen geeft, je deze zelf vasthoudt om te laten zien dat zij deze bloemen van jou heeft gekregen”. Hij vindt het belangrijk om zich aan te passen aan de andere cultuur: “als ik om drie uur een afspraak heb, dan verwacht niemand hier dat je er stipt om drie uur zit; het is normaal om te laat te komen.’

‘Ik ben een Asperger en heb een bipolaire stoornis’

Zijn vakanties naar Roemenië waren voor hem in het begin op therapeutische basis. Hij omschrijft zijn bipolaire stoornis als volgt: “Ik heb last van hoge pieken en diepe dalen”. ‘Ik had erg extreem manische momenten: ik was mateloos in een hele hoop dingen. Of het nou een fles wijn was, of jus d’orange, alles ging op. Ook had ik door alle veranderingen last van diepe dalen; ik ben tussen 2006-2011 vier keer opgenomen geweest. Ik besloot hulp te zoeken bij een Nederlandse psycholoog om hiermee aan de gang te gaan. In 1992 kreeg ik een hersenbloeding en volgens de psychiater triggerde deze mijn bipolaire stoornis. Ik zag een aflevering van de Reünie. Een van de leerlingen vertelde Asperger te hebben. Ik zocht het begrip op en herkende me in de symptomen. Ik werd getest en scoorde vrij hoog op de Aspergerschaal en werd de diagnose gesteld.’

‘Je kracht ligt in je extremiteiten, maar je moet weten waar je beperkingen liggen’

‘Door mijn creativiteit kan ik bijvoorbeeld processen een nieuwe impuls geven, zo zette ik een buurtbedrijf op voor een stichting in Zutphen. Daarbij kan ik heel precies werken; als grafisch vormgever, wanneer ik bijvoorbeeld van duizenden foto’s de achtergronden moet aanpassen, kan ik dat prima, zolang er niemand tegen me aan praat!’ Hij houdt bewust rekening met zijn beperkingen: “voor beide psychiatrische problematieken heb ik een leven zonder stress nodig en dat heb ik hier”. ‘Door de rust die ik krijg en de weinige stress die ik ervaar heb ik nauwelijks last van mijn bipolaire stoornis en hoef ik geen medicatie te gebruiken. Ik doe bepaalde dingen niet. Zo rijd ik bijvoorbeeld nooit ‘s avonds want dan zorgen de felle lichten voor teveel impulsen. Ik zorg daarbij dat ik werk volgens een vast dagpatroon en houdt mijn middagen vrij om flexibel te blijven, of om uit te rusten. Mijn vriendin houdt er ook rekening mee: ze laat me ’s ochtends met rust en we zijn transparant over mijn problemen tegenover anderen, zo kunnen zij er ook rekening mee houden.’

Tips voor anderen in het buitenland met een psychiatrische achtergrond

• Zorg dat je een goed zelfinzicht hebt. Het helpt ook als je makkelijk praat over je problemen, zodat je mensen duidelijk kan maken wat er aan de hand is en zij er rekening mee kunnen houden.
• Zorg net als ik voor een goed dagritme/dagplanning en ga actief op zoek naar dingen om te doen, houdt bijvoorbeeld een blog bij en wees niet bang om nieuwe dingen uit te proberen!
• Houd je eigen grenzen goed in de gaten! Weet waar je krachten en je beperkingen liggen! ‘Als ik aan een logo werk, ben ik mij er bewust van dat ik diezelfde dag niet kan gaan schrijven aan mijn blog, dan wordt het teveel voor een dag.
• Zorg in het begin voor een Nederlandse hulpverlener. Het is makkelijker je uit te drukken in je eigen taal, op die manier wordt je vaak net iets beter begrepen.

Wil je meer lezen over de ervaringen Arjan? Neem een kijkje op zijn blog.

Emigreren naar Italië: het beste van twee werelden

“We waren heel gelukkig toen we in 2014 gingen emigreren naar Italië: goede baan, mooi huis, vier prachtige gezonde kinderen”, vertelt Fijtje. Het valt meteen op dat Fijtje en haar man Michael erg ondernemend zijn, beide met een stevige persoonlijkheid en vol energie. De verbouwing van hun vervallen kasteeltje in de heuvels van Piemonte verliep dan ook voorspoedig. Samen met lodgetenten vormt het nu het prachtige toeristische landgoed Tenuta Il Castelletto. Indrukwekkend, maar hoe was dit voor het gezin?

Fijtje: “Veel mensen begrepen niet waarom wij zo’n gelukkige leven op het spel zetten door te emigreren naar Italië.” Hun jongste dochter en zoon (toen 10 en 12) emigreerden mee, maar de oudste meiden (toen 18 en 19) bleven voor hun studie in Nederland. “Wat doe je je kinderen aan?”, vroegen buitenstaanders zich volgens Fijtje af. “Natuurlijk hebben wij ons dat ook afgevraagd. Het welzijn van ons gezin, staat echter altijd voorop.

Vanaf het begin zijn alle kinderen bij het proces van het emigreren naar Italië betrokken. Hun mening telt.

We vertelden ze dat we, net als in veel kinderboeken, op avontuur gingen. Dat betekent niet weten wat er gaat gebeuren, het is vaak spannend en moeilijk, maar je wordt er wijzer en sterker van.” In het begin voelde Fijtje zich diep ontworteld: “Het niet beheersen van de taal is lastig en de enorme veranderingen zijn erg heftig. Van een gezin van zes waren we plotseling overwegend met z’n vieren. Hoewel de meiden een leeftijd hadden waarop het nest verlaten normaal is, voelde het soms wat abrupt. We misten die meiden en zij ons.

Digitale connectie is dan niet altijd genoeg

De overgang naar een Italiaanse school viel tegen voor de jongsten. De plaatselijke privéschool bleek geen goede keus. De nonnen die het runnen, hadden weinig oog voor de taal en cultuurverschillen. Bovendien zijn de methodes en materialen die ze gebruiken verouderd. Het Italiaanse schoolsysteem ligt hier in het buitengebied 20-25 jaar achter. Matthijs had grote moeite daar te aarden en het deed zijn zelfvertrouwen geen goed. Na een half jaar proberen, hebben we de knoop doorgehakt en gekozen voor thuisonderwijs. Suus is het langst naar plaatselijke scholen geweest. Om alle opties voor de toekomst open te houden, hebben we besloten haar de middelbare school ook online te laten volgen. Ze doet dit bij de Wereldschool. Het bevalt beide kinderen prima en is de ideale oplossing voor ons gezin. Omdat beide scholen online zijn, hebben we nu meer vrijheid om in rustige tijden langer naar Nederland te gaan en is het hele gezin weer dichtbij elkaar.”

Dat we in staat waren de dingen op ons af te laten komen en mee te bewegen, heeft gemaakt dat we nu zo gelukkig zijn

Het avontuur van het emigreren naar Italië heeft ons sterker en flexibeler gemaakt. Wij leven met één been in Nederland en met één been in Italië. We hebben allen nog steeds veel vaste contacten in Nederland en Mathijs heeft een Nederlandse vriendin met Italiaanse roots. De oudste meiden zijn regelmatig in Italië te vinden en wij in Nederland. We voelen ons in beide landen thuis. Het dorp is blij met onze komst. We helpen de streek op de kaart te zetten en hebben Italiaanse vrienden. Hoewel we ‘s zomers hard werken is het Italiaanse leven relaxt, speelt het zich overwegend buiten af en draait het vooral om genieten. Italianen hebben geen agenda. In Nederland krijgen we dan weer energie van de gedrevenheid en overvloed aan creativiteit. Je zou kunnen zeggen dat we wilden emigreren, maar dat we expats zijn geworden. Dit past bij ons en onze situatie. We hebben het beste van twee werelden.

Zoek je informatie over Italië, check dan de site Dit is Italië Aeffectivity schrijft elk kwartaal een artikel over heimwee in het tijdschrift VertrekNL. VertrekNL richt zich specifiek op Nederlanders die vertrekken naar het buitenland.

Marley Heilbron-Steeghs, psycholoog